Op 17 juni is bekendgemaakt dat ‘De Nieuwe Kern’ voortaan door het leven zal gaan als Amstelvoorde. Een nieuwe naam in onze gemeente! Maar door de geschiedenis heen spelen hier verschillende namen een rol.
Ame-stelle
Om maar bij het begin te beginnen, de naam van onze gemeente is al erg oud. De naam ‘Amstel’ in Ouder-Amstel komt van ‘Ame-stelle’: droge plek aan het water. Deze naam stamt uit de tijd van de veenontginningen, zo’n 1000 jaar geleden. Deze begonnen ten oosten van de rivier (de huidige Amstel). Toen er later ten westen van de rivier ook met veenontginningen werd begonnen werd er onderscheid gemaakt tussen Nieuwer-Amstel (nu Amstelveen) en Ouder-Amstel.
Ame-stelle besloeg het hele hedendaagse Amstelland, en toen er zich in de 13e eeuw mensen vestigden bij een uitloper van de Zuiderzee en daar een dam werd aangelegd, werd die plek bekend als ‘Ame-steller dam’, later verbasterd tot… Amsterdam.
Due Vene Traiectum
De veenontginningen in Ame-stelle strekten zich in de late middeleeuwen uit tot Duivendrecht. De Rijksstraatweg is daar een erfenis van: vanuit deze weg, toen meer een pad, werd het veen ontgonnen. Ten noorden van Duivendrecht lag het Diemermeer (nu de ingepolderde Watergraafsmeer). Een landtong deelde het meer bijna in tweeën, waardoor een deels doorwaadbaar pad ontstond richting het gehucht Oetewaal, waar nu de Linnaeusstraat ligt. Op een kaart uit 1531 zie je aan die landtong zelfs een vroeg Duivendrechts kerkje. In ieder geval lijkt de naam Duivendrecht afkomstig te zijn van het Latijnse ‘Due Vene Traiectum’: twee wateren met een doorwaadbare plaats.
Weesperkarspel
Het grondgebied van Ouder-Amstel is in de loop der tijd ook gewijzigd. Dat had soms ook gevolgen voor Duivendrecht. In 1921 is een flink stuk van de gemeente geannexeerd door Amsterdam, dat daardoor o.a. de Omval, de Duivendrechtsekade en wat nu het Bajeskwartier is, in handen kreeg. Aanwinst was er ook: in 1966 is een stukje van de zeer grote maar dunbevolkte gemeente Weesperkarspel aan Ouder-Amstel toegevoegd. Dit is het stukje Duivendrecht tegenover de Sint Urbanuskerk en bij de voetbalvelden van CTO. Weesperkarspel hield toen overigens op met bestaan (op 1 augustus precies 60 jaar geleden!), want het werd opgesplitst en toebedeeld aan diverse gemeentes. Onder andere aan Amsterdam, voor de aanleg van de Bijlmermeer.
Amsterdam-Duivendrecht
Ook interessant is ‘Amsterdam-Duivendrecht, gemeente Ouder-Amstel’, zoals op de foto te zien is. Dit is het gebied met het bedrijventerrein Amstel Business Park, volkstuinen, golfbaan, en de sportparken De Toekomst en Strandvliet. Tot 2014 behoorde het tot Duivendrecht. Omdat de bedrijven in dit gebied, maar ook de gemeente, graag een associatie met de naam Amsterdam wilden (i.v.m. (buitenlandse) klanten en de vestigingskeuze van nieuwe bedrijven), werd besloten dat dit gebied een afzonderlijke woonplaats werd: ‘Amsterdam-Duivendrecht’.
Amstelvoorde
En dan naar de nieuwste naam in Ouder-Amstel. De naam verwijst naar ‘Amstel’, zie boven, en ‘Voorde’: “een doorwaadbare plaats in een rivier, van oudsher een plek van ontmoeting en verbinding, eigenschappen die bij de nieuwe woonplaats gaan horen”, aldus de officiële toelichting.
Zoals u ziet, de namen in onze gemeente verwijzen naar een lange, soms complexe, maar daardoor ook interessante geschiedenis. Wat dat betreft zou in plaats van ‘Amstelvoorde, gemeente Ouder-Amstel’, een van de andere namen op de shortlist, ‘Ouder-Amstel, gemeente Ouder-Amstel’, wel een heel interessante zijn geweest!
Bas Smeulders, archivaris Stichting Oud-Duivendrecht
Dit artikel verscheen deze week ook in het Weekblad voor Ouder-Amstel, in de rubriek ‘Duivendrecht, dorp toen en nu’. In deze rubriek geeft Stichting Oud-Duivendrecht een historische achtergrond van actuele thema’s. Dit kan nuttig zijn, maar het is ook gewoon leuk om te weten hoe iets vroeger was. Het dorp krijgt er een extra dimensie door…
Heel boeiend dit stukje namengeschiedenis!
Reacties zijn gesloten.