Duivendrecht heeft dankzij zijn ligging pal tegen Amsterdam erg goed openbaar vervoer. Centrum-Amsterdam? Schiphol, Utrecht, Amersfoort? Stap maar in! Het spoor voert ons echter ook de geschiedenis in…
De spoorlijn richting Utrecht, die pal langs Duivendrecht loopt werd geopend in 1843. De lijn was aangelegd door de Nederlandsche Rhijnspoorweg Maatschappij en liep van het voormalige Weesperpoortstation in Amsterdam, via Utrecht en Arnhem naar Elten, net over de Duitse grens.
Spoorhalte Duivendrecht
Tot 1897 had Duivendrecht geen station. Maar volgens de overlevering hoefde de pastoor van de Urbanuskerk achter de kerk zijn hand maar op te steken en de machinist stopte: hij had een eigen halte! Op 1 maart 1897 opende in Duivendrecht een officiële halteplaats. Deze bevond zich bij de kruising met de verdwenen Ouderkerkerlaan, ongeveer waar nu metrohalte Strandvliet ligt. De toenmalige pastoor Kaag heeft het eerste treinkaartje bewaard in het kerkarchief. De halte heeft bestaan tot 15 mei 1938. Ook het laatste kaartje is bewaard. De halte werd opgeheven vanwege het lage aantal reizigers en het omhoogbrengen van de spoorbaan.
Metrohalte Duivendrecht
In 1970 werd een begin gemaakt met de aanleg van de metrolijn naar Amsterdam Zuidoost. Dit had grote gevolgen. Een flink stuk van het dorp bij de Urbanuskerk werd gesloopt en de Rijksstraatweg werd er afgesloten en omgeleid. De metro werd in 1977 in gebruik genomen. De huidige halte Van der Madeweg heette tot 1991 nog ‘Duivendrecht’. En tot 2009 had deze halte nog een onderschrift: ‘Duivendrecht-centrum’.
Station Duivendrecht
In de jaren ’70 werd er begonnen met de spoorlijn Leiden-Schiphol-Weesp. Pas in 1993 kwam het laatste stukje gereed: RAI-Weesp. In de plannen stond ook een groot overstapstation… in Duivendrecht, pal naast de Urbanuskerk. Het station werd op 23 mei 1993 feestelijk geopend door Koningin Beatrix. Hiermee werd Duivendrecht het best bereikbare dorp per trein in Nederland!
Pastoor Laan had in zijn tijd in Duivendrecht (van 1969 tot 2000) vaak te maken met de NS. In 2003 schrijft hij wat herinneringen op: “Omdat wij altijd soepel met de Spoorwegen hebben gehandeld en ze meer dan 31 jaar met dezelfde pastoor werkten, waren zij steeds bereid hun plannen bij te stellen en kregen we veel meer dan door gewone onderhandelingen”. Al in 1974 kreeg de pastoor een tekening te zien waarop de spoorlijn dwars door de pastorie zou gaan lopen. In 1986 werden de plannen concreter, en werd de kerk officieel op de hoogte gesteld. De pastorie en kerk zouden dan wel behouden blijven, maar het station zou op 22 meter van de pastorie komen. Toch werd er nog een extra verschuiving in zuidelijke richting overeengekomen. Laan schrijft dat er in 1988 nog 3 miljoen gulden geboden werd voor kerk en pastorie, mogelijk om schadeclaims voor te zijn. Het bod werd echter afgeslagen omdat het veel lager lag dan de verzekerde waarde. De kerk had in 1988 dus toch zomaar afgebroken kunnen zijn!
Bas Smeulders, archivaris Stichting Oud-Duivendrecht
Dit artikel verscheen deze week ook in het Weekblad voor Ouder-Amstel, in de rubriek ‘Duivendrecht, dorp toen en nu’. In deze rubriek geeft Stichting Oud-Duivendrecht een historische achtergrond van actuele thema’s. Dit kan nuttig zijn, maar het is ook gewoon leuk om te weten hoe iets vroeger was. Het dorp krijgt er een extra dimensie door…
Weer een heel leerzaam stukje! Wat blijken er toch steeds verrassende details in het archief te zitten en wat goed dat archivaris Bas Smeulders die boven water weet te halen. Een eigen treinhalte voor meneer Pastoor. Schitterend!