Duivendrecht, dorp toen en nu – Het Zwarte Laantje in gevaar

Met de ontwikkeling van De Nieuwe Kern dreigt het Zwarte Laantje te verdwijnen. Net als overigens het hele golfterrein van de Amsterdam Old Course. In plaats van historische plekken en robuuste groenstructuren in te passen in de nieuwe ontwikkeling wordt ervoor gekozen het terrein grotendeels vol te bouwen en elders in de wijk ‘nieuw groen’ te realiseren. Eeuwig zonde. 

Heel oud

Het Zwarte Laantje is al heel oud. Al vanaf de veenontginningen in de jaren 1000-1200 waarmee onze streek gecultiveerd werd was het onderdeel van de verbinding tussen Duivendrecht en Ouderkerk. 

Het laantje begon ongeveer waar nu het parkeerterrein ligt aan de zuidzijde van het Station. Als je de Rijksstraatweg volgde voorbij de Urbanuskerk (de straat liep tot in de jaren ’60 gewoon door), kwam er na tweehonderd meter een splitsing. De Rijksstraatweg boog wat af naar links en leidde uiteindelijk naar Abcoude. Rechts lag dan het Zwarte Laantje. Het was een smal landweggetje omzoomd met knotwilgen en aan weerszijden een sloot. Een kilometer verderop sloot het aan op de Ouderkerkerlaan, nu de Burgemeester Stramanweg. 

Amsterdam Old Course  

Langs het laantje stonden tot in het begin van de 20^e eeuw vijf boerderijen, met mooie namen als ’t Is Niet Anders, Altijd Werk, en Zeldenrust. In de jaren ’30 van de vorige eeuw werd hier de Amsterdam Old Course aangelegd; enkele boerderijen verdwenen en het fraaie Clubhuis werd gebouwd. En delen van het laantje werden geïntegreerd in het golfterrein. Het is daaraan te danken dat we vandaag nog steeds een goede indruk kunnen krijgen van het Zwarte Laantje. En men slaagde er dus ook in om een cultuurhistorische plek voor het nageslacht te behouden. 

Graaf Floris de Vijfde

Op een kaart van 1575 is het Zwarte Laantje duidelijk te herkennen. Maar al ver voor die tijd zal het laantje gebruikt zijn. De Heren van Aemstel, waaronder Gijsbrecht, moesten in hun gebied veelvuldig reizen, onder andere van Ouderkerk naar Amsterdam via Duivendrecht, en zullen de weg ook goed gekend hebben. En de onfortuinlijke Graaf Floris de Vijfde heeft er in 1296 misschien wel zijn laatste stappen gezet…

Jammer, dus, dat het laantje dreigt te verdwijnen, en uit cultuurhistorisch oogpunt echt een gemiste kans. Want wat zou er mooier zijn geweest als de ontwikkeling van De Nieuwe Kern was ingebed in de eeuwenoude geschiedenis van Amstelland? En meteen zou dan ook de robuuste natuur op het terrein meegenomen kunnen worden die al decennia wordt gekoesterd door de Amsterdam Old Course (vorig jaar nog internationaal erkend als groen en duurzaam). 

Maar… het duurt nog een hele tijd voordat hier de spade de grond ingaat, en met goede argumenten en wat goede wil zijn plannen bij te stellen. Ook al omdat er nog een participatieronde komt voor dit deel van De Nieuwe Kern. 

Bas Smeulders, archivaris Stichting Oud-Duivendrecht

Dit artikel verscheen deze week ook in het Weekblad voor Ouder-Amstel, in de rubriek ‘Duivendrecht, dorp toen en nu’. In deze rubriek geeft Stichting Oud-Duivendrecht een historische achtergrond van actuele thema’s. Dit kan nuttig zijn, maar het is ook gewoon leuk om te weten hoe iets vroeger was. Het dorp krijgt er een extra dimensie door…