Natuur in oktober in en rondom Duivendrecht 2026

Natuur in oktober in en rondom Duivendrecht 2026

Deze maand was er weer veel te zien en te beleven in de natuur.

Op de Landjes in Duivendrecht zijn weer slobeenden te bewonderen. Rond deze tijd komen ze terug om hier te ruien en blijven tot begin volgend jaar. Per eend is er een verschil in welke fase ze zijn van de rui, dat kan van hun conditie en/of leeftijd afhangen. De ene eend moet nog heel veel veren wisselen terwijl anderen al bijna klaar zijn.

Slobeend man met hier en daar nog wat kleine lichte veertjes die vervangen gaan worden tijdens de rui

Op 28 oktober was de verwachting dat het bij zonsopkomst wat mistig zou zijn, maar dat de zon dit snel zou oplossen. Een mooie kans om bijzondere foto’s te maken.

Met zonsopkomst lag ik langs een sloot vol verwachting wat er voorbij zou komen zwemmen. Het licht zag er prachtig uit, de zon kwam door, maar het water was nog warmer dan de lucht waardoor er damp vanaf het water omhoogsteeg. Eerst verschenen er de altijd aanwezige meerkoeten. 

Aalscholver

Daarna zwom er ineens een aalscholver in beeld. Nadat de aalscholver onderdook en weer boven kwam zorgde dit ervoor dat er damp van de aalscholver omhoog kringelden.

Aalscholver

Het was nog vrij donker, veel plekken waren nog in de schaduw. Meer naar rechts van mijn blikveld zaten er ‘hinderlijke’ takken met bladeren in de weg. Toen een meerkoet daarheen zwom en ik hem met mijn lens volgde bleken er mooie effecten te ontstaan. 

Meerkoet door bladeren heen gefotografeerd

Door onscherpte van dauwdruppels ontstonden er prachtige ronde bollen in het beeld. In combinatie met de onscherpte van bladeren die als vage vlekken verschenen en de warme kleuren van de opkomende zon zorgde dit voor sprookjesachtige foto’s.

Slobeend vrouw door bladeren heen gefotografeerd

Soms leken de foto’s wel impressionistische schilderijen.

Op 3 oktober hebben we met de Vogelwerkgroep Ouder-Amstel meegedaan met de internationale Euro BirdWatch op het Landje van Geijsel. Op deze dag worden er rond dezelfde tijd in heel Europa trekvogels geteld om een beeld te krijgen van de aantallen en de soorten. Het was een prachtige ochtend en we hebben van 8.00 tot 11.00 uur de vogels geteld die over kwamen vliegen. We hebben 39 soorten geteld met in totaal 1715 exemplaren. Waaronder 537 graspiepers, 36 watersnippen, 25 veldleeuweriken, 37 lepelaars, 27 grote zilverreigers, 5 grote gele kwikstaarten en 76 smienten. 

Een groepje smienten

De aantallen van de laatste soort, de smient, zullen de komende maanden op de Ouderkerkerplas flink oplopen tot in de duizenden. Hier overwinteren de smienten. Het pad rond de plas is inmiddels afgesloten om de smienten rust te gunnen. 

Er kwam ook nog een argusvlinder voorbijvliegen die even op het bord bij de Geijselschuur ging zitten

De jonge haas waar ik in de vorige blog over schreef heb ik nog een paar weken kunnen volgen. Op een van die dagen ben ik tegen de avond naar zijn plek toe gegaan. Het was regenachtig die dag en nadat ik hem gevonden had kwam er af en toe een buitje over.

Jonge haas schudt de regendruppels uit zijn vacht

Hij zat rustig te eten aan het gras op dezelfde strook waar ik hem eerder had gezien. Zijn vacht was een beetje nat geworden en opeens ging hij wat meer rechtop zitten en schudde de regendruppels eruit. Hij stak even zijn tong naar buiten en liet zich weer zakken en concentreerde zich weer op eten. 

Etend kwam hij langzaam mijn kant uit, tot hij maar een paar meter van mij vandaan zat. Wanneer je stil zit kunnen hazen je bijna niet zien, ze zien voornamelijk beweging. 

Wat mooi om zo’n jong beestje zo dichtbij onbekommerd te zien eten

Langs de busbaan en de Landjes in Duivendrecht hoor ik weer regelmatig de ijsvogel voorbijkomen. Ze hebben een zeer herkenbaar geluid, een kort scherp ‘tzie’, die ze vaak roepen tijdens hun lage snelle vlucht over het water. 

Op 16 oktober besloot ik weer een poging te doen deze ijsvogel te fotograferen. Ik heb hier vaker uren gezeten en soms komen ze alleen maar langs vliegen zonder te gaan zitten op de stok die schuin boven het water staat.

Die ochtend begon zittend langs de sloot met een camouflagemasker over mijn gezicht, op een klein krukje achter mijn statief met camera en telelens. Ik had een camouflagenet over de camera gehangen en ook nog een extra over mijzelf en zat dicht naast een jonge wilg en een grote takkenbos. Dit om zoveel mogelijk in de omgeving op te gaan en mijn ‘menssilhouet’ te verbergen.

 
Na een half uurtje kwam er een koolmees in de wilg schuin voor mij naar voedsel zoeken. Druk roepend hipte hij van tak naar tak op ongeveer 30 cm van mij vandaan. Opeens hipte hij op mijn lens 20 cm van mijn ogen af. Ik hield mij doodstil en toen zat hij ineens op mijn hoofd. Ik voelde de pootjes bovenop, eerst naar links bewegen en daarna naar rechts terwijl hij zachtjes op mijn hoofd pikte tussen het camouflage materiaal. Geen idee of daar iets eetbaars te vinden was, maar ik vond het wel een heel bijzondere ervaring. 

Ook kwam er regelmatig een winterkoning naast mij in de takkenbos naar eten zoeken, soms op armlengte van mij vandaan. 

10 minuten later kwam er in volle vaart een ijsvogel voorbijvliegen. Na een kwartier begon ik te twijfelen of ik me toch niet nog wat beter verdekt op moest stellen. Op anderhalve meter van waar ik zat is een kleine open ruimte tussen een aantal struiken, waar ik maanden geleden al een camouflagenet had opgehangen en besloot daarachter te gaan zitten. Ik was toen nog minder goed te zien voor de vogels, maar had zelf een wat beperkter uitzicht.

Na drie uur en half uur achter dit net zitten hoorde ik zacht geritsel achter me en vaak was het een winterkoning, roodborst of mees, maar dit klonk anders, soms hoorde ik een zacht plonsje. Toen ik mij omdraaide en mijn ogen wende aan het duister onder de struik achter me, zag ik een grote donkerbruine muis zo groot als mijn hand (Noordse woelmuis?). Hij zat te eten aan plantenstengels en wortels in de modder aan de rand van de sloot. Af en toe poetste hij zijn vacht. Helaas te donker voor een foto. Zo zie en hoor ik vaak dieren wanneer ik voor lange tijd ergens stil zit. 

Man ijsvogel

Uiteindelijk kwam er een ijsvogel na totaal 5 uur en 12 minuten wachten. Er was al driemaal een ijsvogel voorbij gevlogen en ik had pijn in mijn rug en mijn nek van het zo lang stil zitten. Al een paar keer wilde ik het opgeven en naar huis gaan, maar altijd is er die stem in mijn hoofd “hoe langer je wacht des te eerder komt hij”. 

Het was een mannetje (geheel zwarte snavel) en bleef een paar minuten op de tak zitten dook een keer in het water zonder resultaat en schoof wat naar beneden op de tak. 

IJsvogel man komt terug en jaagt de vrouw weg

Toen werd hij ineens alert en ik hoorde nog een ijsvogel, het mannetje vloog omhoog en ik zag een flits van een andere ijsvogel onderin beeld. Toen kwam het mannetje weer terug naar de tak, maar joeg direct achter de andere ijsvogel aan. En binnen een paar seconden zat er een vrouwtje (onderkant snavel rood) op het uiteinde de tak. 

Vrouw ijsvogel

Zij was zeer gespannen en zat erg rechtop in een dreighouding en keek omhoog, ik denk dat het mannetje in de buurt zat op een hoge tak. Na een halve minuut vloog ze roepend weg. Ik bleef nog even zitten om bij te komen en keek op mijn telefoon hoe laat het was toen plotseling het vrouwtje weer op de tak zat. Rond deze tijd zie ik op verschillende plekken ijsvogels achter elkaar aanjagen met soms fysieke gevechten waarbij ze soms elkaar bij de snavel beetpakken. Het gaat dan om het verdedigen van een eigen ‘winterterritorium’.

Vrouw ijsvogel

Ze bleef nog 2 minuten zitten kijken waarna ze wegvloog. In totaal had ik 7 minuten een ijsvogel op de tak en dat was het wachten meer dan waard!

Deze maand zag ik op verschillende plekken al kool- en pimpelmezen nestkastjes ingaan. Eén koolmees ging verschillende keren erin en eruit en sleepte zowel vuil naar buiten als insecten zoals een pissebed. Nestkasten worden door veel kleine vogeltjes gebruikt om te overnachten wanneer het erg koud is.

Pimpelmees kijkt nieuwsgierig in een nestkastje

Soms zitten ze met hele groepjes in één nestkast zodat ze elkaar warmhouden en dat kunnen ook boomkruipers of winterkoningen zijn. Dus wanneer je een nestkast hebt hangen, maak hem even leeg. Er zitten soms nog dode vogeltjes in die het niet gehaald hebben om uit te vliegen en in oud nestmateriaal kunnen nog parasieten zitten. 

Parende krakeenden

Vanaf de busbaan hoor en zie ik krakeenden baltsen. Dat gaat gepaard met veel gefluit en gespetter. Sommige krakeenden hebben al een partner gevonden en ik zag een koppetje paren. Het mannetje gaat in het water boven op het vrouwtje zitten en pakt haar kopje met zijn snavel beet, waardoor ze af en toe kopje ondergaat, maar dit gaat allemaal zonder geweld. Na de paring wordt er uitgebreid met de veren geschud en zwemmen ze gezamenlijk weer verder.

Groepje lepelaars in avondlicht

Toen ik een keer in de Duivendrechtse polder de jonge haas aan het fotograferen was, even voor zonsondergang, zag ik naast mij een groepje lepelaars aankomen vliegen. Ze vlogen steeds lager, maakte een rondje en landden uiteindelijk achter mij in het weiland. 

Ik dacht dat zij daar kwamen om te overnachten, maar later hoorde ik dat lepelaars de voorkeur hebben om ‘s nachts naar voedsel zoeken.

Lepelaars foerageren het liefst in de nacht

De dagen dat ik in de Duivendrechtse polder vaak uren aan de rand van een weiland lig of zit, verveel ik mij eigenlijk nooit, er is bijna altijd wel iets te zien. Elk moment kan er wat gebeuren. Ik hoor geregeld een groene specht roepen, er komen watersnippen en witgatjes overvliegen, er zitten slobeenden en smienten in de sloten om de weilanden. Er jagen blauwe reigers op muizen en ook zitten ze geregeld elkaar achterna, wellicht om een eigen stukje territorium af te bakenen. Ook hoor ik al wekenlang graspiepers en koperwieken voorbijtrekken.

Biddende vrouw torenvalk

En elke dag zag ik een vrouwtje torenvalk boven de weilanden jagen. Ze hing ‘biddend’ in de lucht en liet zich geregeld in het veld vallen om een muis te grijpen. Vaak is het mis, vliegt weer op en begint opnieuw te bidden. Het is prachtig om te zien zoals ze stil hangt terwijl toch de vleugels heen en weer gaan.

Vrouw torenvalk wordt gepest door zwarte kraai

Maar er is een grote groep zwarte kraaien die deze weilanden als hun territorium zien en bewaken het heel fel. Tijdens het bidden van een torenvalk jagen ze haar achterna, soms met meerdere kraaien tegelijk. 

Dit doen ze ook bij de buizerd, havik en de sperwer. Zelfs als een torenvalk even op een paal uitrust, proberen ze deze weg te pesten met schijnaanvallen. Vaak net zo lang totdat de torenvalk het genoeg vindt en er vandoor gaat.

Koolmees hangend aan zonnebloem

Wanneer je ergens zonnebloemen ziet staan kun je daar putters op ontdekken. Maar ook pimpel- en koolmezen en vinken weten deze te vinden.

Putter op dropplant

Naast de zonnebloem en de kaardebol zag ik ook veel putters op een ander plant zitten. Zij zaten op dropplanten, soms wel groepjes van méér dan 15! Het is geen inheemse plant, maar hier en daar, bijvoorbeeld in voedselbossen zie je ze staan. De putters zijn er dol op en zitten op de stengels met de bloemetjes en pulken de zaadjes eruit. Vinken en kool- en pimpelmezen maken ook gebruik van deze plant en hangen als kleine acrobaten aan de stengels.

Pimpelmees hangend aan dropplant

Ik ben benieuwd wat er in november weer te zien is.

Wiebe Maliepaard