De Sint Urbanuskerk is nog steeds hét markante herkenningspunt van Duivendrecht. De kerk ligt weliswaar niet meer in het centrum van het dorp, maar voor iedereen die per metro of trein langs Duivendrecht rijdt is de kerk niet te missen.
Het Roomse leven…
Vanaf 1879, het jaar waarin de kerk ingewijd werd, is de kerk het middelpunt van de katholieke geloofsbeleving in ons dorp. Pastoor na pastoor volgden elkaar op, terwijl het hele kerkelijk jaar voorbijtrok, van Pasen tot Hemelvaart, van Pinksteren tot Kerstmis. De kerk zat vol, ook bij plechtigheden van doop, trouw en rouw. Sommige dorpsbewoners werden zelfs priester, en werden bij hun inhuldiging door het dorp verwelkomd onder begeleiding van de fanfare St. Gregorius, de welpen en de Graalmeisjes. Deze beweging werd in 1928 opgericht om jonge vrouwen te stimuleren om sterk, zelfbewust en sociaal betrokken in het leven te staan. Veel katholieke jongens werden gedurende enige tijd misdienaar. De kerk was niet alleen het religieuze hart van het dorp, het zorgde ook voor de sociale cohesie binnen het dorp. In de jaren ’60 en ’70 veranderde dat geleidelijk, een trend die in heel Nederland te zien was.
Levend centrum
Toch is de Urbanuskerk nog steeds een levend centrum van de katholieke geloofsbeleving in het dorp en de omgeving. De ligging dichtbij Amsterdam-Zuidoost zorgt ervoor dat ook vanuit dit stadsdeel veel mensen de kerk weten te vinden. Elke week, op woensdag, vrijdag, zaterdag en zondag zijn er heilige missen en korte gebedsdiensten. En elke donderdagavond is er een Engelstalige mis. De pastorie, naast de kerk, wordt bewoond door een missionaire leefgemeenschap van paters. Zij zijn afkomstig uit Indonesië en India en verzorgen de heilige missen.
Samen met vier andere kerken (de Anna-Bonifatius Gerardus Majella in Amsterdam-Oost, de Martelaren van Gorcum in de Watergraafsmeer, de St Petrus Banden in Diemen en De Graankorrel in Amsterdam-Zuidoost) vormt de Urbanuskerk een parochie, of samenwerkingsverband, genaamd ClaraFranciscus.
Zorg voor de schepping
Sint Clara en Sint Franciscus werden beide aan het eind van de 12e eeuw in Italië geboren. Franciscus van Assisi, bekend om zijn toewijding aan armoede, de natuur en de zorg voor de schepping, was grondlegger van de Franciscanen. Clara van Assisi was een van zijn eerste volgelingen en oprichtster van de orde der Clarissen. Samen vormen zij een belangrijk duo in de katholieke kerk. Zij lieten zien dat je gelukkig kunt zijn zonder rijkdom. Interessant voor Duivendrecht: de zusters die van 1927 tot 1967 in het Clarissenklooster in Duivendrecht woonden, behoorden dus tot de orde van de heilige Clara!
Laudato Si
Geheel in de levensfilosofie van Clara en Franciscus heeft de vorige paus, Franciscus, in 2015 een officiële pauselijke brief geschreven, genaamd Laudato Si. Daarin bekritiseert hij consumentisme en onverantwoordelijke economische ontwikkeling, betreurt hij milieuverontreiniging en opwarming van de aarde, en roept hij alle mensen ter wereld op om ‘snelle en verenigde wereldwijde actie’ te ondernemen.
De parochie ClaraFranciscus geeft daaraan gehoor. Het gelooft in samenwerking om de klimaatcrisis het hoofd te bieden en stimuleert eco-sociale activiteiten: groene keuzes die recht doen aan mensen. De werkgroep Laudato Si organiseert elk jaar een workshop, dit jaar op zaterdag 12 september in de tuin van de Sint Urbanuskerk. Toegang is gratis, maar meld je wel eerst aan: abgparochie@gmail.com.
Ook wat betreft maatschappelijke vraagstukken, en wat er in deze wereld écht toe doet, staat de Sint Urbanuskerk dus nog steeds midden in de samenleving.
Bas Smeulders, archivaris Stichting Oud-Duivendrecht
Dit artikel verscheen deze week ook in het Weekblad voor Ouder-Amstel, in de rubriek ‘Duivendrecht, dorp toen en nu’. In deze rubriek geeft Stichting Oud-Duivendrecht een historische achtergrond van actuele thema’s. Dit kan nuttig zijn, maar het is ook gewoon leuk om te weten hoe iets vroeger was. Het dorp krijgt er een extra dimensie door…